Home / Gidsen / Supplementen voor de schildklier: wat helpt bij een trage schildklier?

Supplementen voor de schildklier: wat helpt bij een trage schildklier?

Door Ilse van Dolder · 5 min leestijd

Supplementen voor de schildklier: wat helpt bij een trage schildklier?

Je bent moe. Je komt aan zonder meer te eten. Je huid is droog, je haar valt uit, je hebt het altijd koud. Je denkt dat het de winter is, of stress, of "gewoon de leeftijd". Maar het kan ook je schildklier zijn.

De schildklier is een vlindervormig orgaantje in je hals dat je hele stofwisseling aanstuurt. Als het te langzaam werkt (hypothyreoïdie), gaat letterlijk alles in een lagere versnelling. Het is een van de meest voorkomende hormonale aandoeningen, vooral bij vrouwen boven de 40. Volgens het Erasmus MC heeft naar schatting 5 tot 10 procent van de vrouwen boven de 50 een (sub)klinische hypothyreoïdie.

Disclaimer vooraf: supplementen zijn geen vervanging voor schildkliermedicatie als die nodig is. Dit artikel gaat over voedingsstoffen die je schildklierfunctie ondersteunen, niet over het behandelen van een schildklieraandoening. Overleg altijd met je huisarts of endocrinoloog.

Hoe je schildklier werkt

Je schildklier produceert twee hormonen: T4 (thyroxine, de inactieve vorm) en T3 (triiodothyronine, de actieve vorm). T4 wordt in je lichaam omgezet naar T3, en T3 regelt je stofwisseling, energieproductie, lichaamstemperatuur, hartslag en nog veel meer.

Voor die productie en omzetting heeft je schildklier specifieke voedingsstoffen nodig. Bij een tekort aan een of meerdere daarvan kan je schildklier niet optimaal functioneren, zelfs als het orgaan zelf gezond is.

De vier essentiële voedingsstoffen

Selenium

Selenium is de belangrijkste voedingsstof voor je schildklier na jodium. Het is essentieel voor de enzymen die T4 omzetten naar het actieve T3. Zonder voldoende selenium produceer je misschien wel genoeg T4, maar wordt het niet efficiënt geactiveerd.

Daarnaast beschermt selenium je schildklierweefsel tegen oxidatieve schade. De schildklier heeft de hoogste seleniumconcentratie van alle organen in je lichaam.

Nederlandse landbouwgronden bevatten relatief weinig selenium, waardoor ons voedsel minder selenium bevat dan in veel andere landen.

De makkelijkste bron: twee paranoten per dag. Dat levert al 100 tot 200 mcg selenium, ruim voldoende. Meer hoeft niet, want te veel selenium is ook schadelijk.

Als supplement: 50 tot 100 mcg selenomethionine per dag. Neem niet meer dan 200 mcg zonder begeleiding.

Jodium

Jodium is de letterlijke grondstof van schildklierhormonen. T4 bevat vier jodiumatomen, T3 bevat er drie. Zonder jodium kan je schildklier simpelweg geen hormonen aanmaken.

Door de jodiumtoevoeging aan bakkerszout en brood is een ernstig jodiumtekort in Nederland zeldzaam. Maar de inname staat onder druk: steeds meer mensen eten minder brood, kiezen voor Himalayazout of zeezout (zonder jodium) en eten minder zuivel. Het RIVM signaleert dat de jodium-inname bij bepaalde groepen daalt.

Goede bronnen: zeewier (nori, wakame, kelp), vis, zuivel, eieren en gejodieerd keukenzout. Kies bewust voor gejodieerd zout in je keuken.

Pas op met kelp-supplementen: die kunnen extreem hoge doses jodium bevatten, wat je schildklier juist kan overstimuleren en bij Hashimoto's de auto-immuunreactie kan verergeren. Supplementeer jodium alleen als er een aantoonbaar tekort is.

Zink

Zink is betrokken bij de synthese van schildklierhormonen én bij de binding van T3 aan de receptoren in je cellen. Een zinktekort kan leiden tot verlaagde T3-spiegels, zelfs als je schildklier zelf goed functioneert.

Goede bronnen: pompoenpitten, cashewnoten, rood vlees, oesters, kikkererwten. Een supplement van 15 tot 25 mg per dag bij een tekort.

IJzer

Ijzer is nodig voor het enzym thyroidperoxidase (TPO), dat essentieel is voor de aanmaak van schildklierhormonen. Een ijzertekort, veel voorkomend bij vrouwen, kan je schildklierfunctie verstoren en de symptomen van hypothyreoïdie versterken.

Laat je ferritine checken bij de huisarts. Een spiegel onder de 50 mcg/L kan al je schildklierfunctie beïnvloeden, ook als je niet officieel bloedarmoede hebt.

Aanvullende ondersteuning

Vitamine D wordt in onderzoek consistent geassocieerd met schildklierfunctie. Lage vitamine D-spiegels komen vaker voor bij mensen met hypothyreoïdie en Hashimoto's. Het is onduidelijk of het tekort een oorzaak of een gevolg is, maar aanvullen is hoe dan ook verstandig. Lees onze vitamine D-gids.

Ashwagandha kan de schildklierfunctie ondersteunen bij subklinische hypothyreoïdie (een beetje te traag, maar nog niet medicamenteus behandeld). Een studie in het Journal of Alternative and Complementary Medicine vond dat ashwagandha-extract de TSH-, T3- en T4-spiegels verbeterde.

Heel belangrijk: als je al schildkliermedicatie gebruikt (levothyroxine), overleg dan met je arts voordat je ashwagandha neemt. Het kan de medicijnwerking beïnvloeden en je dosis moet mogelijk aangepast worden.

B-vitamines, met name B12, zijn relevant omdat een B12-tekort vaker voorkomt bij mensen met schildklieraandoeningen, met name bij Hashimoto's.

Wat je moet vermijden

Soja in grote hoeveelheden kan de opname van schildkliermedicatie beïnvloeden en mogelijk de schildklierfunctie remmen bij jodiumtekort. In normale voedingshoeveelheden is het geen probleem, maar grote hoeveelheden soja-isoflavonen als supplement bij schildklierklachten worden niet aanbevolen.

Crucifere groenten (broccoli, bloemkool, boerenkool, spruitjes) bevatten goitrogenen, stoffen die de jodiumopname door de schildklier theoretisch kunnen remmen. In de praktijk is dit alleen relevant als je al een jodiumtekort hebt én grote hoeveelheden rauwe crucifere groenten eet. Koken vermindert het goitrogeengehalte aanzienlijk. Niet stoppen met broccoli eten, gewoon variëren.

Gluten wordt in de alternatieve gezondheidswereld vaak in verband gebracht met schildklierproblemen. Er is een verband tussen coeliakie en auto-immuun schildklierproblemen (Hashimoto's), maar voor mensen zonder coeliakie is er geen bewijs dat glutenvrij eten de schildklierfunctie verbetert.

Het stappenplan

Stap 1: laat je schildklierfunctie checken (TSH, vrij T4, vrij T3, TPO-antistoffen) en je bloedwaarden (ferritine, vitamine D, B12).

Stap 2: vul tekorten aan. Selenium (twee paranoten per dag), zink, ijzer en vitamine D waar nodig.

Stap 3: zorg voor voldoende jodium via gejodieerd zout, vis en zuivel.

Stap 4: overweeg ashwagandha bij subklinische hypothyreoïdie, in overleg met je arts.

Stap 5: optimaliseer je leefstijl: slaap, stress en beweging beïnvloeden je schildklierfunctie direct.

Niet zeker welke supplementen bij jou passen? Probeer Mijn Guru Advies.

FAQ

Kan ik mijn schildklier "boosten" met supplementen? Je kunt je schildklierfunctie ondersteunen door te zorgen dat alle benodigde voedingsstoffen aanwezig zijn. Maar als je schildklier structureel te langzaam werkt, heb je waarschijnlijk medicatie nodig. Supplementen zijn aanvullend, niet vervanging.

Hoeveel paranoten mag ik per dag? Maximaal twee tot drie. Paranoten bevatten zóveel selenium dat meer eten tot een overdosis kan leiden. Twee per dag is de sweet spot.

Is ashwagandha veilig bij schildkliermedicatie? Overleg met je arts. Ashwagandha kan de schildklierfunctie stimuleren, wat betekent dat je medicijndosis mogelijk aangepast moet worden. Neem het niet op eigen houtje erbij.

Kan stress mijn schildklier beïnvloeden? Ja. Chronische stress verhoogt cortisol, wat de omzetting van T4 naar T3 remt en in plaats daarvan de inactieve vorm reverse T3 (rT3) aanmaakt. Stressmanagement is dus indirect ook schildklierondersteuning.

Hoe weet ik of ik Hashimoto's heb? Hashimoto's is een auto-immuunaandoening waarbij je immuunsysteem je schildklier aanvalt. Het wordt vastgesteld via een bloedtest op TPO-antistoffen. Als je schildklier te traag werkt, vraag je huisarts dan om ook deze antistoffen te testen.